عید مبعث؛ سرآغاز هدایت

بعثت در بستر تاریخی و اجتماعی

جامعه عربستان پیش از بعثت، در وضعیتی نابسامان از نظر فکری و اجتماعی قرار داشت. گسترش جهل، تبعیض، خشونت، بی‌عدالتی و انحطاط اخلاقی، فضای عمومی آن دوران را شکل می‌داد. نظام قبیله‌ای حاکم، بت‌پرستی و نادیده گرفتن حقوق زنان و اقشار ضعیف، از شاخصه‌های اصلی جامعه پیش از اسلام بود. در چنین شرایطی، بعثت پیامبر اسلام نه یک اتفاق تصادفی، بلکه پاسخی آگاهانه و الهی به نیاز عمیق انسان برای اصلاح باورها و ساختارهای نادرست اجتماعی به شمار می‌رفت. نخستین آیات وحی با تأکید بر «خواندن» و «دانایی» به‌روشنی نشان داد که هر تحول پایدار، از تغییر در اندیشه و آگاهی انسان آغاز می‌شود.

بعثت به‌مثابه یک جریان مستمر هدایت

بعثت را نباید صرفاً رویدادی محدود به یک مقطع تاریخی دانست، بلکه باید آن را آغاز یک جریان زنده و پویا تلقی کرد. پیام بعثت با پایان دوران حیات پیامبر اسلام متوقف نشد، بلکه در قالب یک جریان فکری، اخلاقی و اجتماعی در طول تاریخ تداوم یافت. مفاهیمی همچون توحید، عدالت، کرامت انسانی، عقلانیت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، پایه‌های اصلی این جریان را شکل می‌دهند و سبب ماندگاری و اثرگذاری آن شده‌اند. از این منظر، عید مبعث یادآور وظیفه همیشگی انسان در مسیر اصلاح خویشتن و جامعه است.

ابعاد معرفتی و اخلاقی بعثت

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای بعثت، تحول در نظام ارزشی انسان است. بعثت، انسان را از بند خرافات، تعصبات کور و ناآگاهی رهایی بخشید و او را به تفکر، تعقل و انتخاب آگاهانه دعوت کرد. در این مکتب، اخلاق صرفاً به حوزه فردی محدود نمی‌شود، بلکه نقشی اجتماعی و تمدن‌ساز می‌یابد. ارزش‌هایی چون صداقت، عدالت، امانت‌داری و احترام به شأن انسانی، در پرتو بعثت جایگاهی محوری پیدا کردند و زمینه شکل‌گیری جامعه‌ای مبتنی بر اخلاق، قانون و مسئولیت‌پذیری را فراهم ساختند.