بحرین چگونه به لانه «ناوگان نیروی دریایی آمریکا» تبدیل شد؟

نیم قرن واگذاری تدریجی حاکمیت ملی، بحرین را از یک کشور مستقل به یکی از مهم‌ترین مقرهای وزارت جنگ آمریکا در منطقه تبدیل کرده است؛ مقری که نه تنها یکی از سکوهای اصلی تجاوزات اخیر آمریکا علیه ایران بود، بلکه نشان‌دهنده ماهیت استعماری روابط منامه-واشنگتن است. روابطی که اکنون امنیت این سرزمین و زندگی شهروندانش

روند تبدیل شدن بحرین به کانون حضور نظامی ایالات متحده در خلیج فارس، ریشه در تحولات دهه ۱۹۷۰ میلادی دارد. پس از جدایی بحرین از ایران در ۳۰ آوریل ۱۹۷۰ و اعلام استقلال رسمی آن در ۱۵ مه ۱۹۷۱ و پایان اشغالگری نیروهای بریتانیایی، خلأ امنیتی بزرگی در شرق سوئز ایجاد کرد. خاندان آل‌خلیفه که به دنبال تضمینی برای بقای حاکمیت خود در فضای پس از استعمار بودند، به‌سرعت به سمت واشنگتن متمایل شدند. با افتتاح سفارت آمریکا در منامه، توافقات اولیه برای استقرار نیروی دریایی آمریکا در همان سال رقم خورد.تغییر موازنه قدرت و توافقنامه ۱۹۹۱با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ و پایان استعمار آمریکا، واشینگتن برای جبران این خسارت راهبردی و پر کردن خلأ ایجاد شده، بحرین را به عنوان لنگرگاه جدید خود انتخاب کرد. پس از جنگ دوم خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، دو کشور «توافقنامه همکاری دفاعی» امضا کردند. این پیمان، مجوزی مطلق و نامحدود به ارتش آمریکا اعطا کرد تا در تمامی نهادها و تشکیلات اساسی بحرین نفوذ یابد. این توافق، سنگ‌بنای فعال‌سازی مجدد ناوگان پنجم در سال ۱۹۹۵ و تثبیت منامه به عنوان مقر دائمی آن شد.

پایگاه الجفیر؛ قلب تپنده عملیات‌های دریاییپایگاه پشتیبانی فعالیت‌های دریایی (NSA Bahrain) واقع در منطقه «الجفیر»، امروزه مهم‌ترین دارایی نظامی آمریکا در منطقه است. این پایگاه که پیش‌تر در اختیار نیروی دریایی بریتانیا بود، پس از الحاق به آمریکا به مقر فرماندهی مرکزی نیروهای دریایی آمریکا (NAVCENT) و ناوگان پنجم تبدیل شد. الجفیر نقش کلیدی در پشتیبانی از اشغال افغانستان (۲۰۰۱) و عراق (۲۰۰۳) ایفا کرد. از سال ۲۰۱۰، آمریکا با صرف بودجه‌ای بالغ بر ۵۸۰ میلیون دلار، مساحت این پایگاه را دو برابر کرد و با ایجاد زیرساخت‌های پیشرفته لجستیکی، درمانی و رفاهی، آن را به یک شهر نظامی خودکفا تبدیل نمود که ظرفیت میزبانی از هزاران پرسنل عملیاتی را داراست.پایگاه هوایی شیخ عیسی؛ تکمیل پازل سلطهاستراتژی آمریکا در بحرین تنها به دریا محدود نمی‌شود. واگذاری «پایگاه هوایی شیخ عیسی» به نیروی هوایی آمریکا، پازل امنیتی پنتاگون را تکمیل کرد. این پایگاه با میزبانی از جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های پیشرفته، مکمل عملیات‌های دریایی ناوگان پنجم است. ارتقای بحرین به رتبه «متحد مهم خارج از ناتو» توسط جورج بوش، این کشور را در کنار قدرت‌هایی نظیر استرالیا و ژاپن قرار داد و به منامه اجازه داد تا از آخرین دستاوردهای تحقیقاتی و تسلیحاتی ارتش آمریکا بهره‌مند شود.

ابعاد سیاسی و مخاطرات راهبردیحضور پایگاه الجفیر تنها یک ضرورت نظامی نیست، بلکه نمایانگر سطح تعامل سیاسی میان واشینگتن و منامه است. بحرین با گشودن اراضی خود به روی پروژه‌هایی که غالباً نقشه‌هایی خصمانه علیه منطقه در سر دارند، امنیت ملی خود را مستقیماً به تصمیمات کاخ سفید گره زده است. این موضوع انتقادات داخلی و منطقه‌ای گسترده‌ای را برانگیخته است؛ چرا که منتقدان معتقدند این وابستگی مطلق، سرزمین بحرین را به بخشی جدایی‌ناپذیر از هرگونه رویارویی احتمالی میان آمریکا و قدرت‌های منطقه، به‌ویژه ایران، تبدیل می‌کند.

نتیجه‌گیری: بحرین؛ سکوی تهاجم و بهای سنگین وابستگینزدیکی جغرافیایی بحرین به سواحل ایران، پایگاه الجفیر و پایگاه هوایی شیخ عیسی را به عناصری حیاتی در معادلات نظامی آمریکا تبدیل کرده است. در جریان تهاجم اخیر ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به خاک ایران در ۲۸ فوریه گذشته ماهیت واقعی این پایگاه‌ها به عنوان «سکوهای اصلی حمله» به وضوح آشکار شد. در این تقابل، بحرین نه تنها یک میزبان، بلکه یکی از کانون‌های عملیاتی برای هدف قرار دادن امنیت ملی ایران بود که با پاسخ قاطع و مناسب نیروهای مسلح ایران مواجه شد.امروز بحرین عملاً هویت خود به عنوان یک کشور مستقل را از دست داده است؛ چراکه زمام امور این مجمع‌الجزایر، بیش‌از آنکه در اختیار حاکمان محلی باشد، در قبضه اراده و منافع آمریکا قرار دارد. مردم بحرین اکنون درحال پرداخت بهایی سنگین برای رویکرد رژیم آل‌خلیفه هستند که بقای سلطه خویش را در گرو تکیه بر قدرت‌های بیگانه دیده است. تبدیل شدن خاک این کشور به میدان نبرد، برآیند مستقیم واگذاری حاکمیت ملی به قوای خارجی است؛ سیاستی که امنیت بحرین و زندگی شهروندانش را با پیامدهای ویرانگرِ ناشی از مشارکت در نقشه‌های خصمانه آمریکا روبرو ساخته است.