توسعه کریدور شمال–جنوب با پشتوانه بانکی شتاب می‌گیرد

همزمان با تأکید رئیس کل بانک مرکزی بر تقویت تأمین مالی تجارت ایران و روسیه، تکمیل تملک اراضی راه‌آهن رشت–آستارا و رشد ترانزیت بین دو کشور، کریدور شمال–جنوب وارد مرحله‌ای تازه از توسعه و نقش‌آفرینی در تجارت اوراسیا شده است. رئیس کل بانک مرکزی در جریان بازدید از «میر بیزینس بانک» روسیه، بر ضرورت توسعه

رئیس کل بانک مرکزی در جریان بازدید از «میر بیزینس بانک» روسیه، بر ضرورت توسعه همکاری‌های بانکی و مالی میان ایران و روسیه و نقش‌آفرینی بیشتر این بانک در پشتیبانی از کریدور بین‌المللی شمال–جنوب تأکید کرد. عبدالناصر همتی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده همکاری اقتصادی میان دو کشور، توسعه این کریدور را یکی از اولویت‌های راهبردی دولت دانست و اعلام کرد که برنامه‌هایی برای توسعه ظرفیت مناطق شمالی کشور، گسترش حمل‌ونقل دریایی در دریای خزر و افزایش تأمین کالا از مسیر روسیه در دستور کار قرار گرفته است.وی با اشاره به مذاکرات انجام‌شده با رئیس بانک مرکزی روسیه، خواستار همکاری بیشتر بانک‌های روسی در زمینه گشایش اعتبارات اسنادی (LC) برای فعالان اقتصادی ایرانی شد و تأکید کرد تقویت زیرساخت‌های بانکی و مالی می‌تواند زمینه افزایش تجارت دوجانبه را فراهم کند. به گفته همتی، حجم مبادلات اقتصادی ایران و روسیه ظرفیت رشد بسیار بیشتری دارد و شبکه بانکی دو کشور باید نقش مؤثرتری در تأمین مالی تجارت ایفا کند.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که مهم‌ترین حلقه مفقوده کریدور شمال–جنوب، یعنی راه‌آهن رشت–آستارا، به مراحل پایانی آماده‌سازی برای آغاز عملیات اجرایی نزدیک شده است. براساس اعلام شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور، تملک تمامی اراضی مسیر ۱۶۲ کیلومتری این خط ریلی به پایان رسیده و یکی از مهم‌ترین موانع چندین ساله پروژه برطرف شده است. همزمان تهران و مسکو در حال رایزنی برای نهایی‌سازی قرارداد اجرایی این طرح هستند. در تازه‌ترین نشست‌های مشترک میان مقامات دو کشور، بر تسریع امضای قرارداد اجرایی تأکید شده است. کارشناسان معتقدند که تکمیل این مسیر ریلی، شبکه ریلی ایران را به جمهوری آذربایجان و روسیه متصل کرده و امکان جابه‌جایی روان‌تر کالا در امتداد کریدور شمال–جنوب را فراهم خواهد کرد. برآوردها نشان می‌دهد با بهره‌برداری از این خط و ارتقای سایر زیرساخت‌های مرتبط، ظرفیت جابه‌جایی بار در این کریدور به ۱۰ تا ۱۵ میلیون تن در سال خواهد رسید.در همین حال آمارهای منتشرشده از سوی راه‌آهن روسیه نیز از رشد قابل توجه حجم ترانزیت در مسیرهای فعال کریدور حکایت دارد. سرگئی پاولوف، قائم‌مقام راه‌آهن روسیه، اعلام کرده که در سال ۲۰۲۵ میلادی حجم حمل بار در شاخه شرقی کریدور شمال–جنوب که از مسیر قزاقستان و ترکمنستان عبور می‌کند، تقریباً دو برابر شده و به ۳ هزار و ۲۰۰ کانتینر رسیده است. همچنین در شاخه غربی کریدور از طریق مرز آستارا، حجم حمل‌ونقل کانتینری بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و از مرز ۸ هزار کانتینر عبور کرده است.این آمارها نشان می‌دهد که حتی پیش از تکمیل راه‌آهن رشت–آستارا نیز تقاضا برای استفاده از کریدور شمال–جنوب رو به افزایش است.

کارشناسان حمل‌ونقل معتقدند تغییر الگوهای تجاری روسیه پس از جنگ اوکراین، افزایش نیاز به مسیرهای جایگزین و موقعیت جغرافیایی ایران، اهمیت این کریدور را بیش از گذشته افزایش داده است. در چنین شرایطی، هم‌افزایی میان توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقلی و تقویت ابزارهای مالی و بانکی می‌تواند زمینه‌ساز جهش تجارت منطقه‌ای و ارتقای جایگاه ایران در زنجیره ترانزیت اوراسیا باشد.